Kalonji In Marathi | कलौंजी म्हणजे काय? कलौंजी मराठी माहिती

मित्रांनो आज आपण बघणार आहोत Kalonji In Marathi, म्हणजेच कलौंजी म्हणजे काय? कलौंजी मराठी माहिती तुम्ही कलौंजी हे नाव आपल्या सुरु जीवनात नक्की ऐकले असेल परंतु खूप लोकांना माहिती नसत कि कलौंजी म्हणजे काय असत व याचा उपयोग कशासाठी केला जातो.

विविध भागांमध्ये कलौंजी ला वेग-वेगळ्या नावाने देखील ओळखले जाते कलौंजी चा उपयोग भरपूर लोक आपल्या दैनंदित जीवनात देखील करतात परंतु लोकांना माहिती नसत कि कलौंजी म्हणजे नेमकं काय असत? तर आजच्या या लेखामध्ये आम्ही तुम्हाला सांगणार आहोत.

जर तुम्हाला देखील माहित नसेल कि कलौंजी म्हणजे काय? तर लेख नक्की पूर्ण वाचा कारण या लेखामध्ये आम्ही तुम्हाला कलौंजी विषयी संपूर्ण माहिती देणार आहोत चला तर मग बघूया Kalonji In Marathi.

Kalonji In Marathi – कलौंजी म्हणजे काय?

kalonji meaning in marathi कलौंजी हे रनुनकुलेसी कुटुंबातील एक झुडूप वनस्पती आहे, ज्याचे वनस्पतिशास्त्रीय नाव “निजेला सेटाइवा” आहे जे लॅटिन शब्द नीजर (म्हणजे काळा) वरून आले आहे, ही दक्षिण पश्चिम आशियाई, भूमध्यसागरीय देशांमध्ये भारत आणि उत्तर आफ्रिकन देशांमध्ये वाढणारी वार्षिक वनस्पती आहे ज्याची लांबी 20-30 सेमी असते.

कलौंजी म्हणजे काय
कलौंजी म्हणजे काय

मित्रांनो कलौंजी विविध रोगांवर देखील लाभदायी आहे जसे मधुमेह, पचन संस्थांचे आजार या सारख्या रोगांवर देखील कलौंजी अतिशय गुणकारी आहे. असे मानले जाते कि कलौंजी हि सगळ्या रोगांवर गुणकारी आहे तसेच कलौंजी चा उपयोग वजन कमी करण्यासाठी देखील केला जातो.

आज हे ज्ञात आहे की कलौंजी बियाणे आणि तेलात Phytosterols सह Phytochemicals नावाचे सक्रिय संयुगे आहेत.

Kalonji In Marathi – कलौंजी चा परिचय

कलौंजीच्या झाड मध्ये लांब बारीक वाटलेली पाने आणि फुले 5-10 मऊ पांढरी किंवा फिकट निळ्या पाकळ्या आणि लांब देठ आहेत. त्याचे फळ मोठे आणि बॉल-आकाराचे आहे, ज्यामध्ये काळा रंग, जवळजवळ त्रिकोणी, 3 मिमी लांब. लांब, उग्र पृष्ठभागासह 3-7 पेशी बियांनी भरलेल्या असतात. हे औषध, सौंदर्य प्रसाधने, मसाले आणि सुगंधांसाठी डिशमध्ये वापरले जाते.

“निजेला सतिवा” इंग्रजीमध्ये एका जातीची बडीशेप फ्लॉवर, जायफळ फ्लॉवर, लव्ह-इन-मिस्ट (कारण त्याचे फूल लव्ह-इन-मिस्टच्या फुलासारखे दिसते), रोमन कारेंडर, ब्लॅक सीड, ब्लॅक कॅरवे आणि ब्लॅक कांदा बियाणे म्हणून ओळखले जाते.

बहुतेक लोक याला कांद्याचे बी मानतात कारण त्याच्या बिया कांद्यासारख्या दिसतात. पण कांदा आणि काळे तीळ पूर्णपणे भिन्न वनस्पती आहेत.

त्याची चव थोडी कडू आणि तिखट आहे आणि वास मजबूत आहे. हे नान, ब्रेड, केक आणि लोणचे अशा विविध पदार्थांमध्ये वापरले जाते. बंगाली नान असो किंवा पेशवारी खुबजा (ब्रेड नान किंवा काश्मिरी) पुलाव, ते नक्कीच कलोंजीच्या बियांनी सजवले जातात.

Kalonji meaning in marathi – कलौंजी मराठी नाव काय आहे

कलौंजी मराठी नाव काळे तीळ असे आहे. तसेच कलौंजी चे Scientific name ‘Nigella Sativa‘, Fennel flower हे आहे.

कलौंजीचे विविध भाषांमधील नावे

याला संस्कृतमध्ये कृष्णाजीरा, उर्दूमध्ये لونجى कलोंजी, बंगालीमध्ये कालाजीरो, मल्याळममध्ये करीम जिरकम, रशियन भाषेत चेरानुकसा, तुर्कीमध्ये कोरेक ओटू, फारसीमध्ये शोनिझ, अरबीमध्ये हब्बत-उल-सौदा, हब्बा-अल-बरका البركة, तामिळ मध्ये करुण जीरागम आणि तेलुगुमध्ये नल्ला जीरा कारा म्हणतात.

कलौंजी इतिहास – History Of Kalonji In Marathi

काळोंजीचा इतिहास खूप जुना आहे. शतकानुशतके, बडीशेप आशिया, उत्तर आफ्रिका आणि अरब देशांमध्ये मसाला आणि औषध म्हणून वापरली जात आहे. आयुर्वेद आणि जुन्या ख्रिश्चन ग्रंथांमध्ये याचे वर्णन आहे. ईस्टनच्या बायबल डिक्शनरीमध्ये हिब्रू शब्दाचा अर्थ लवंगा असा आहे. पहिल्या शतकात, डिस्कॉर्डेज नावाच्या ग्रीक वैद्यकाने सर्दी, डोकेदुखी आणि पोटातील जंतांवर उपचार करण्यासाठी एका जातीची बडीशेप वापरली.

त्याने दूध वाढवणारे आणि लघवीचे प्रमाण वाढवणारा पदार्थ म्हणूनही त्याचा वापर केला. रोममध्ये हा प्रत्येक रोगावर रामबाण उपाय मानला जातो. परंतु इजिप्शियन इतिहासकार आणि पुरातत्त्वशास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की इजिप्तमधील तुतनखामुनच्या थडग्यात कलौंजी प्रथम सापडले. 3000 वर्षांपूर्वी इजिप्तच्या शासकांच्या पुतळ्यांसह किंवा ममीसह ठेवण्यासाठी ही एक मरणोत्तर सामग्री होती.

फिरोजच्या चिकित्सकांनी सर्दी, डोकेदुखी, दातदुखी, संसर्ग, giesलर्जी इत्यादी रोगांच्या उपचारामध्ये काळोंजीचा वापर केला. कलोंजी तेल हे महिलांचे आवडते सौंदर्यप्रसाधने मानले जात असे. इजिप्तच्या सुंदर, रहस्यमय आणि वादग्रस्त राणी क्लियोपात्राचे सौंदर्य रहस्ये एका जातीची बडीशेप तेलापासून बनवलेली सौंदर्यप्रसाधने होती.

पोषक तत्वांचा साठा

कालोंजीमध्ये पोषक तत्वांचा खजिना आहे. त्यात 35% कार्बोहायड्रेट, 21% प्रथिने आणि 35-38% चरबी असते. त्यात 100 अधिक महत्त्वाचे पोषक घटक आहेत. त्यात 58% ओमेगा -6 (लिनोलिक acidसिड), 0.2% ओमेगा -3 (अल्फा-लिनोलेनिक acidसिड) आणि 24% ओमेगा -9 (एमयूएफए) आवश्यक फॅटी idsसिड असतात. त्यात 1.5% जादुई अस्थिर तेले आहेत, त्यातील मुख्य नायजेलोन, थायमोक्विनोन, सायमिन, कार्बोनी, लिमोनीन इ. नायजेलोनमध्ये हिस्टॅमिन विरोधी गुणधर्म आहेत, ते श्वसनमार्गाच्या स्नायूंना आराम देते, रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत करते आणि खोकला, दमा, ब्राँकायटिस इत्यादी बरे करते.

थायमोक्विनोन एक उत्तम अँटी-ऑक्सिडेंट, कर्करोग-विरोधी, बॅक्टेरियाविरोधी, बुरशीविरोधी, यकृत संरक्षक आहे आणि असंतुलित रोगप्रतिकार शक्ती पुनर्संचयित करण्यास मदत करते. तांत्रिक दृष्टीने, त्याचा प्रभाव इम्यूनोमोड्यूलेट्री आहे. कालोंजीमध्ये कॅरोटीन, व्हिटॅमिन ए, बी -1, बी -2, नियासिन आणि सी आणि कॅल्शियम, पोटॅशियम, लोह, मॅग्नेशियम, सेलेनियम आणि झिंक सारख्या खनिजे असतात. कालोंजीमध्ये 15 अमीनो ऍसिड असतात ज्यात 8 अत्यावश्यक अमीनो ऍसिड असतात. हे प्रथिनांचे घटक आहेत आणि प्रथिने तयार करतात.

कलौंजी चे फायदे

अजवाईन सारखे दिसणारे कालोंजीचे छोटे काळे दाणे आरोग्याच्या दृष्टीने अतिशय फायदेशीर आहेत. याला निगेला सीड किंवा ब्लॅक जिरा असेही म्हणतात. कलोंजी सामान्यतः स्वयंपाकघरात मसाला म्हणून वापरली जाते. लोणचे ओतताना त्याचा विशेष वापर केला जातो. कॅल्शियम, लोह, जस्त, मॅग्नेशियम आणि पोटॅशियम सारख्या पोषक तत्वांनी युक्त कालोनजी आपल्या आरोग्याला कसे लाभ देतात, त्याबद्दल येथे जाणून घ्या.

1. स्मरणशक्ती वाढवण्यासाठी

कालोनजीच्या 7 ते 8 बिया थोड्या मधाने सकाळी रिकाम्या पोटी खा. जेवणानंतर अर्धा तास काहीही घेऊ नका. असे रोज केल्याने स्मरणशक्ती तीक्ष्ण होते आणि एकाग्रता वाढते.

2. हृदयासाठी फायदेशीर

हृदयाच्या आरोग्यासाठी देखील काळोंजी अत्यंत फायदेशीर मानली जाते. जर रोज 10 ते 12 बडीशेप बिया गाईच्या किंवा शेळीच्या दुधासोबत घेतल्या तर हृदयरोगाचा धोका कमी होतो आणि बीपी नियंत्रित राहतो.

3. दृष्टी वाढवते

एका जातीची बडीशेप नियमित वापरल्याने दृष्टी सुधारते. याशिवाय ज्यांना डोळ्यात पाणी येण्याची किंवा वारंवार डोळे लाल होण्याची समस्या आहे, त्यांनाही खूप आराम मिळतो.

4. वजन कमी करण्यासाठी उपयुक्त

ज्यांचे वजन जास्त आहे त्यांच्यासाठी बडीशेपचा वापर देखील खूप फायदेशीर आहे. यासाठी एका बडीशेप बिया एका भांड्यात घ्या, त्यात लिंबू मिसळा आणि दोन दिवस उन्हात वाळवा. दररोज 8 ते 10 बियाणे वापरा. यामुळे तुमच्या पोटाची चरबी काही दिवसात कमी होईल. याशिवाय कोमट लिंबू पाण्यात थोडी बडीशेप पावडर आणि एक चमचा मध मिसळून दिवसातून दोनदा प्या. यामुळे वजनही कमी होते.

5. प्रसूतीनंतर कमजोरी दूर करणे

प्रसूतीनंतर स्त्रियांच्या शरीराची कमजोरी दूर करण्यासाठी त्यांना काकडीच्या रसाने एका जातीची बडीशेप द्यावी. त्याचा खूप फायदा होतो. या व्यतिरिक्त, पाण्यासोबत कालोनजीचे सेवन करणे ल्यूकोरिया, मासिक पाळी किंवा पीएमएस सारख्या समस्यांमध्ये देखील फायदेशीर आहे.

6. चांगले कोलेस्टेरॉल वाढवते

जर दोन ते तीन ग्रॅम बडीशेप बियाणे सुमारे तीन महिने सेवन केले तर ते खराब कोलेस्टेरॉल कमी करतात आणि चांगले कोलेस्टेरॉल वाढवतात. याशिवाय दमा आणि खोकल्याच्या समस्येमध्येही हे बियाणे फायदेशीर आहेत.

सौंदर्याशी निगडीत कलौंजी सर्वोत्तम फायदे

  • जर तुम्हाला मुरुमे किंवा पिग्मेंटेशन सारख्या समस्या येत असतील तर तुम्हाला कालोंजीचे सेवन केल्याने फायदा होईल. कालोंजीमध्ये सूक्ष्मजीवविरोधी गुणधर्म आहेत आणि ते दाहक-विरोधी देखील आहेत. यासाठी बडीशेप तेल 2 चमचे लिंबाच्या रसामध्ये मिसळून सकाळी आणि संध्याकाळी लावा. यामुळे चेहऱ्यावरील डागही दूर होतात.
  • जर तुम्ही फाटलेल्या टाचांनी त्रस्त असाल तर फाटलेल्या टाचांवर कलोंजी तेल लावावे.
  • तेलकट त्वचेसाठी तसेच कोरड्या त्वचेसाठी कालोंजी खूप चांगले आहे. यासाठी, एक चमचा बडीशेप पावडर, एक चमचा ओट्स, अर्धा चमचा मध, अर्धा चमचा बदाम तेल आणि दुधाची क्रीम मिसळून मास्क तयार करा आणि नंतर ते चेहऱ्यावर आणि मानेवर लावा.
  • कालोनजी चेहऱ्यावरील टॅनिंग काढून टाकण्यास देखील उपयुक्त आहे, यासाठी दोन चमचे बडीशेप पावडर, संत्र्याचा रस, पाच थेंब लिंबाचे तेल घालून नंतर ते चेहऱ्यावर लावा आणि दहा मिनिटे सोडा, नंतर चेहरा धुवा, चेहरा होईल चमक.

केसांसाठी कलौंजी चे फायदे

  • केसांसाठी केळंजी तेल देखील फायदेशीर मानले जाते. असे मानले जाते की त्याचे तेल केस गळणे टाळण्यासाठी वापरले पाहिजे. कालोंजीमध्ये अँटी-ऑक्सिडंट आणि अँटी-मायक्रोबियल गुणधर्म आहेत, जे केस गळणे रोखतात आणि त्यांना मजबूत करतात. त्यामुळे टाळूवर रोज त्याच्या तेलाने मालिश केली पाहिजे आणि बडीशेपची पेस्ट केसांमध्ये लावली पाहिजे.
  • कालोंजीच्या वापरामुळे केस जाड होतात. लांब केसांसाठी सुद्धा त्याचे तेल आठवड्यातून एकदा लावावे. तुम्हाला हवे असल्यास तुम्ही या तेलात कापूरही घालू शकता.
  • केसांच्या कंडिशनिंगसाठी कलोंजी खूप चांगले आहे. हे डोक्यात ओलावा ठेवते. म्हणून, ज्यांचे केस कोरडे आहेत, त्यांना त्याचे तेल लावण्याचा सल्ला दिला जातो.
  • कलोंजी हे टाळूसाठी देखील चांगले आहे. हे टाळूला घाण होण्यापासून वाचवते. तसेच डोक्यातील कोंडाची समस्या दूर करते. आपण इच्छित असल्यास, आपण त्याचे तेल घरी बनवू शकता. यासाठी मेथी आणि मेथीचे दाणे बारीक करून पावडर बनवा. नंतर खोबरेल तेल, एरंडेल तेल घालून मिक्स करावे, नंतर सूर्यप्रकाशात ठेवा. हे दोन ते तीन आठवडे करा, नंतर केसांवर लावा.

कलौंजी पासून होणारे नुकसान

काळोंजीमध्ये आरोग्याची संपत्ती आहे हे खरे आहे. पण त्याचे काही तोटे देखील आहेत, ते सुद्धा जाणून घेणे महत्वाचे आहे.

  • तज्ञांचे मत आहे की गर्भवती महिलांनी त्याचे सेवन टाळावे, कारण आजपर्यंत ते किती सुरक्षित आहे याचा पुरावा नाही. म्हणूनच, डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्यानंतरच याचे सेवन करा.
  • हे देखील लक्षात आले आहे की थायमोक्विनोन एका जातीची कलौंजी मध्ये आढळतात आणि त्याच्या वाढीमुळे कधी कधी रक्ताच्या गुठळ्या होतात. अशावेळी एका जातीची कलौंजी खाऊ नये.
  • जर एखाद्या व्यक्तीला पित्ताचा त्रास होत असेल किंवा तो जास्त उष्णता सहन करू शकत नसेल, तरीही त्याचे सेवन करू नये. याशिवाय पोटात खूप जळजळ होत असली तरी त्याचे सेवन करू नका.
  • ज्या स्त्रियांना उशीरा पाळी येण्याची समस्या आहे, त्यांनी त्याचे सेवन करू नये किंवा ज्या स्त्रियांना जास्त मासिक पाळी येते.

कलौंजी सर्दी आणि खोकल्याची समस्या कमी करते

कलौंजीमध्ये अनेक प्रकारचे अँटी-ऑक्सिडंट्स आढळतात, जे सर्दी आणि खोकल्याची समस्या कमी करण्यास मदत करतात. आरोग्य तज्ज्ञांचा असा विश्वास आहे की कलोंजीचे बिया गरम करून त्याचा सुगंध घेतल्याने सर्दी आणि थंडीपासून लवकर सुटका होईल. तसेच, ज्या लोकांना घशात कफाने त्रास होत आहे त्यांनी देखील याचा वापर करावा.

कलौंजी साखरेची पातळी नियंत्रणात ठेवते

कलौंजी वापरल्याने मधुमेही रुग्णांच्या शरीरात इन्सुलिनचे उत्पादन सुधारते असे आरोग्य तज्ञांचे मत आहे. त्याचबरोबर रक्तातील साखरही नियंत्रणात राहते. कलोंजी तेल स्वादुपिंडातील दाह कमी करते. या व्यतिरिक्त, मधुमेहाची इतर लक्षणे कमी करण्यासाठी देखील हे उपयुक्त आहे.

कलौंजीने कोलेस्टेरॉल आणि ट्रायग्लिसराइड्स नियंत्रणात राहतील

एका संशोधनानुसार, नियमितपणे दोन वेळा कलौंजी तेल वापरल्याने उच्च कोलेस्टेरॉलच्या समस्येपासून मुक्तता मिळते. हे शरीरातील खराब कोलेस्टेरॉल काढून टाकण्यास उपयुक्त आहे. यासह, रक्तातील ट्रायग्लिसराइड्स फॅट देखील त्याच्या सेवनाने कमी होते.

कलौंजी वजन नियंत्रणात ठेवते

कलौंजी बियाणे वजन कमी करण्यासाठी खूप उपयुक्त असल्याचे सिद्ध होते. त्यामध्ये भरपूर फायबर असतात जे तुम्हाला जास्त वजन होण्यापासून रोखू शकतात. पोटाची चरबी कमी करण्यासाठी देखील हे उपयुक्त आहे.

कलौंजीशी निगडित FAQ’s

कलौंजीचे मूळ नाव काय आहे?

कालोंजीला मंगरेला किंवा कांद्याच्या बिया म्हणूनही ओळखले जाते. कलोंजी जवळजवळ सर्व भारतीय घरांच्या स्वयंपाकघरात आढळते. काळी काळी बडीशेप इंग्रजीत (Nigella Sativa) म्हणून ओळखली जाते.

कांद्याचं बी म्हणजेच कलौंजी आहे?

कलौंजी हे कांद्याचे बी नाहीत. बहुतेक लोक कलौंजी कांद्याचे बी मानतात कारण त्याच्या बिया कांद्यासारख्या दिसतात. दिसायला जवळजवळ एकसारखे असल्यामुळे काही लोक कलौंजीला कांद्याचे बी मानतात.

कलौंजी किती प्रमाणात खाल्ली पाहिजे

एका वाटीत एका जातीची कलौंजी घ्या आणि त्यात लिंबाचा रस मिसळा. आता बिया दोन दिवस उन्हात वाळवा. यानंतर, दिवसातून दोन गरुड 8 ते 10 बिया घ्या. एका आठवड्यात पोटाची चरबी कमी होईल.

कलौंजी कशाचे बी आहे?

कलौंजी हे एक प्रकारचे बी आहे जे अनेक पदार्थांची चव वाढवण्यासाठी वापरले जाते. याला काळे बियाणे असेही म्हणतात. प्राचीन काळापासून आयुर्वेदिक औषधांमध्ये कलोंजीचा वापर केला जातो. कलोंजी हे एक प्रकारचे बी आहे जे अनेक पदार्थांची चव वाढवण्यासाठी वापरले जाते.

कलौंजीला किती नावे आहेत?

कलौंजीला अनेक नावांनी ओळखले जाते – इंग्रजीमध्ये लहान फनेल, संस्कृतमध्ये कळवणचिका, काळजाजी, हिंदीत कालोनजी, मंगारेल्ला, बंगालीमध्ये मुघरेला, गुजरातीमध्ये कालोंजी, लॅटिनमध्ये निगेला.

अंतिम शब्द

तर मित्रांनो हे होत Kalonji In Marathi म्हणजेच कलौंजी म्हणजे काय? कलौंजी मराठी माहिती मी आशा करतो कि तुम्हाला समजले असेल कि कलौंजी म्हणजे काय?, कलौंजी इतिहास, फायदे, कलौंजीचे नुकसान व कलौंजीशी निगडित FAQ’S मी आशा करतो कि तुम्हाला तुमच्या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरे मिळाली असतील व तुम्हाला हा लेख आवडला असेल.

जर तुम्हाला हा लेख आवडला असेल तर तुमच्या मित्रांसोबत नक्की share करा आणि सोबतच वेबसाईट च्या नोटिफिकेशन बेल ला देखील ऑन करा ज्यांच्या भविष्यात येणारा लेख तुमच्या पर्यंत सगळ्यात आधी पोहचेल कारण आम्ही अशेच नवं-नवीन लेख तुमच्यासाठी दररोज घेऊन येत असतो जर तुम्हाला हा लेख आवडला असेल तर आम्हाला कमेंट करून नक्की कळवा. जय महाराष्ट्र.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *