नाभीदुखी | कारणे, निदान, लक्षणे आणि उपचार

नाभीसंबधीचा वेदना अनेक प्रकारांमध्ये येतो. वेदना तीक्ष्ण असू शकते, ती वेदनादायक असू शकते, ती सतत असू शकते किंवा ती एपिसोडिक असू शकते. नाभीच्या वेदनांचे काही प्रकार केवळ नाभीमध्येच स्थानिकीकृत केले जाऊ शकतात – इतर निदानांच्या विरूद्ध जे नाभीतून आणि उदर आणि पाठीसारख्या इतर ठिकाणी वेदना दर्शवतात.

नाभीच्या वेदनेसंबंधित लक्षण

नाभीच्या वेदनासह काही लक्षणे वैद्यकीय आपत्कालीन स्थिती दर्शवू शकतात. तुम्हाला यापैकी कोणतीही लक्षणे आणि नाभीमध्ये वेदना असल्यास तुम्ही ताबडतोब डॉक्टरांशी संपर्क साधावा – ही गंभीर लक्षणे आहेत:

  • विष्ठे मध्ये रक्त
  • डोळ्यात वेदना
  • छाती दुखणे
  • सतत वेदना जी चार तासांपेक्षा जास्त काळ टिकते
  • उलट्यामध्ये रक्तासह उलट्या होणे
  • धाप लागणे

कारणे आणि निदान: माझ्या नाभीला दुखापत का झाली?

कफ किंवा ताणामुळे तीक्ष्ण नाभी दुखणे नाभीसंबधीचा हर्निया

जर तुम्हाला नाभीसंबधीचा त्रास होत असेल जो खोकला, शिंका येणे आणि ओटीपोटाचा दाब वाढल्याने तसेच तुम्ही ताणत असताना – तुम्हाला नाभीसंबधीचा हर्निया असू शकतो. नाभीसंबधीच्या हर्नियाचे सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण लक्षण म्हणजे नाभीमध्ये किंवा त्याभोवती सूज येणे. वेदना मांडीच्या दिशेने तसेच अंडकोषांमध्ये (पुरुषांमध्ये) पसरू शकते.

आतड्यांसंबंधी हर्निया आतड्यांमध्‍ये वाढलेल्या ओटीपोटात दाबामुळे होतो-जेव्हा आतड्यांसंबंधी भिंती मार्ग देतात-जेव्हा आतड्यांचे काही भाग किंवा आतड्याचे ऊतक बाहेर पडतात अशा जखमा होतात. सतत हर्नियाची लक्षणे आणि वेदना झाल्यास, ते शस्त्रक्रिया मानले पाहिजे.

जर तुम्हाला या तीक्ष्ण वेदनांसोबत उलट्या होत असतील, तर तुम्ही तात्काळ आपत्कालीन कक्षाची मदत घ्यावी – कारण याचा अर्थ असा होऊ शकतो की हर्निया पिंच झाला आहे आणि पुरेसा रक्तपुरवठा नाही. कालांतराने रक्तपुरवठा न झाल्यास, जसे की स्ट्रोक आणि यासारख्या, यामुळे ऊतींचा मृत्यू होऊ शकतो.

नाभीसंबधीचा हर्निया असण्याची काही सर्वात सामान्य कारणे आहेत:

  • जुना यजमान
  • कमकुवत ओटीपोटात भिंत
  • जड वजन उचलणे (उच्च पोटाचा दाब)
  • वजन वाढणे

नाभीला स्पर्श केल्यावर नाभीत वेदना होण्याची कारणे

नाभीसंबधीचा हर्निया स्पर्श केल्यावर नाभी कोमल आणि संवेदनशील होऊ शकते. तथापि, हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की क्रोहन रोग देखील या प्रकारच्या वेदना होऊ शकतो.

क्रोहन रोग

सर्वसाधारणपणे, क्रोहन रोग ही अशी स्थिती आहे जी कालांतराने विकसित होते आणि खराब होते. क्रोहन रोगाच्या लक्षणांमध्ये हे समाविष्ट आहे:

  • अतिसार
  • जवळजवळ सर्व वेळ करण्याची भावना
  • पोटाच्या वेदना
  • थकवा
  • वजन कमी होणे


क्रोहन रोग हा एक आतड्यांसंबंधी रोग आहे ज्यामुळे लहान आतड्यात दाहक प्रतिक्रिया होतात — जे तुम्हाला नाभीमध्ये जाणवणाऱ्या वेदनांना आधार देते.

इतर निदान जे नाभीच्या वेदनासाठी आधार देऊ शकतात

नमूद केल्याप्रमाणे, नाभीसंबधीचा हर्निया हे नाभीच्या वेदनांचे सर्वात सामान्य कारण आहे, परंतु इतर निदान आहेत ज्यामुळे नाभीमध्ये किंवा जवळ वेदना होऊ शकतात.

  • मुतखडा
  • अपचन
  • पित्ताशयाचा रोग
  • पोटाच्या समस्या
  • आतड्यांसंबंधी अडथळा
  • आतड्याच्या सुजेने होणारा अल्सर
  • मूत्र संक्रमण

कारण: नाभी आणि फुगलेल्या ओटीपोटात वेदना

पुष्कळ लोकांना असे दिसून येते की जेव्हा त्यांना ओटीपोटात दुखते तेव्हा त्यांचे पोट फुगलेले आणि सुजलेले असते. या लक्षणांसह अशा वेदनांचे सर्वात सामान्य कारण म्हणजे पाचन आणि आतड्यांसंबंधी समस्या.

अपचनाची वैशिष्ट्यपूर्ण लक्षणे

  • खाण्यापूर्वी तुमचे पोट भरलेले वाटते
  • मळमळ आणि आजारपण
  • नाभीपासून उरोस्थेपर्यंत जाणारी वेदना (अन्ननलिकेशी संबंधित)
  • जेवणानंतर अस्वस्थता

तुम्हाला अशी लक्षणे आढळल्यास – आणि दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ झाला असेल, तर आम्ही तुम्हाला तपासणीसाठी डॉक्टरांशी संपर्क साधण्याचा सल्ला देतो. तुम्हालाही खाली सूचीबद्ध केलेली ही लक्षणे आढळल्यास, ही वैद्यकीय आणीबाणी असू शकते:

  • विष्ठा जी सुटून जाते
  • वारंवार उलट्या होणे
  • भूक न लागणे
  • रक्त उलट्या
  • गिळण्यात अडचण
  • थकवा

पथरी

फुगलेले ओटीपोट आणि नाभीदुखीचे आणखी एक निदान म्हणजे अॅपेन्डिसाइटिस. अॅपेन्डिसाइटिसला सूज आल्यावर ही स्थिती उद्भवते. लहान आतडे जेथे लहान आतडे मोठ्या आतड्यात जाते तेथे ठेवले जाते. अशा जळजळांची इतर लक्षणे म्हणजे ताप आणि पोटाचा त्रास. वेदना हे ओटीपोटाच्या खालच्या उजव्या बाजूला, नाभीच्या खाली वैशिष्ट्यपूर्ण आहे.

अपेंडिसायटिसमधील वेदना सामान्य नाभीच्या वेदनांपेक्षा खूप वेगळी असते – आणि हे विशेषतः खरं आहे की वेदना प्रामुख्याने खालच्या उजव्या ओटीपोटात असते. जर वेदना तीव्र झाली तर आपण डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

अल्सर

अल्सरमुळे पोटदुखी आणि फुगलेले पोट देखील होऊ शकते. रोगप्रतिकारक शक्ती कमी झाल्यामुळे अल्सर होण्याचे सर्वात सामान्य कारण म्हणजे संक्रमण, तसेच NSAID वेदना कमी करणारे (जसे की ibuprofen) दीर्घकालीन वापर.

पोटाच्या अल्सरमुळे खालील लक्षणे दिसू शकतात:

  • नाभीजवळ धडधडणारी वेदना
  • भूक न लागणे
  • विष्ठा नष्ट
  • उलट्या आणि मळमळ
  • पोट फुगणे
  • अन्ननलिका मध्ये वेदना
  • तुम्ही खाता-पिता तेव्हा होणारी वेदना तात्पुरती कमी होते
  • ऍसिड पुनर्गठन

पोटात अल्सरमुळे अपचन होऊ शकते आणि पोषक तत्वांचे शोषण कमी होऊ शकते. कालांतराने, यामुळे पौष्टिकतेची कमतरता होऊ शकते, जरी तुम्ही सामान्यपणे खात असलात तरीही.

कारण: नाभी दुखणे आणि गर्भधारणा

गर्भधारणेदरम्यान वाढत्या पोटाच्या संबंधात, तुम्हाला मांडीचा सांधा आणि कंडरामधील अस्थिबंधनांमुळे नाभीत वेदना होऊ शकतात. हे सामान्यतः इंग्रजीमध्ये “राऊंड लिगामेंट ऑफ द युटरस” नावाच्या अस्थिबंधनामुळे होते – म्हणजेच गर्भाशयाशी संबंधित गोल अस्थिबंधन. या अस्थिबंधनाच्या वेदनामुळे नाभीजवळ आणि नितंब क्षेत्रामध्ये वेदना होऊ शकते.

उक्त अस्थिबंधन गर्भाशयाच्या पुढच्या भागाला आणि नंतर मांडीला जोडलेले असते – गर्भधारणेतील वारंवार बदलांमुळे आणि विशेषत: दुसऱ्या तिमाहीत, गर्भाशयाला कायमचा आधार देण्यासाठी हे अस्थिबंधन ताणले जाते. या विस्तारामुळे आणि बदलामुळे नाभीसंबधीचा दोरखंडात पुढील वेदना प्रभावित व्यक्तीला होऊ शकतात.

काही हालचाल, जसे की लवकर उठणे, खोकणे, शिंकणे आणि हसणे या सर्वांमुळे गरोदर महिलांमध्ये अशा प्रकारच्या अस्थिबंधनाचा त्रास होऊ शकतो. याचे कारण असे की या हालचालींमुळे अस्थिबंधनामध्ये जलद आकुंचन होते ज्यामुळे अल्पकालीन वेदना होऊ शकते – फक्त काही सेकंद टिकते. आम्ही सूचित करतो की गर्भधारणेदरम्यान अशा वेदना अनुभवणे पूर्णपणे सामान्य आहे. अशा आजारांसाठी स्ट्रेचिंग आणि गतिशीलता प्रशिक्षणाची शिफारस केली जाते.

उपचार: नाभी आणि नाभीतील वेदनांवर उपचार कसे करावे?

उपचार वेदना कारणावर अवलंबून असते. लेखात आधी नमूद केल्याप्रमाणे काही कारणे इतरांपेक्षा अधिक गंभीर आहेत.

अॅपेन्डिसाइटिसचा उपचार:

संसर्ग वाढल्यास अपेंडिसाइटिस प्राणघातक ठरू शकतो. काही प्रकरणे प्रतिजैविकांना चांगला प्रतिसाद देऊ शकतात, तर इतर प्रकरणांमध्ये अॅपेन्डिसाइटिस काढून टाकण्यासाठी शस्त्रक्रिया करण्याची आवश्यकता असू शकते.

क्रोहन रोग का उपचार:

क्रोहन रोगावर कोणताही इलाज नाही. योग्य आहार, औषधोपचार आणि तणाव कमी करण्याच्या उपायांचा आजीवन कोर्स हा उपचाराचा उद्देश असेल.

अस्थिबंधन आणि कंडराच्या वेदनांवर उपचार:

दैनंदिन स्ट्रेचिंग आणि गतिशीलता प्रशिक्षण – फिजिओथेरपिस्ट किंवा कायरोप्रॅक्टरसह शारीरिक थेरपीच्या संयोजनात – चांगले मस्क्यूकोस्केलेटल फंक्शन तयार करण्यासाठी शिफारस केली जाऊ शकते.

पेप्टिक अल्सरवर उपचार:

गॅस्ट्रिक अल्सर गंभीरपणे घेतले पाहिजे. जर तुमच्या पोटात अल्सर औषध किंवा वेदनाशामक औषधांच्या अतिवापरामुळे होत असेल, तर तुम्ही बदलांबद्दल तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. तुमच्या पोटावर आणि पचनसंस्थेवरील ताण कमी करण्यासाठी योग्य आहार घेणे देखील खूप महत्वाचे आहे. काही प्रकरणांमध्ये, प्रतिजैविक आणि ऍसिड न्यूट्रलायझर्स आवश्यक असू शकतात.

नाभीसंबधीचा हर्नियाचा उपचार:

नाभीसंबधीचा हर्निया पूर्णपणे बरा करण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे एक शस्त्रक्रिया प्रक्रिया जी आतड्यांसंबंधी भिंत पुनर्संचयित करते आणि आतड्याचा भाग योग्य ठिकाणी आत घालते.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *